Senator Waldemar Witkowski wystąpił do Ministra Rozwoju i Technologii z zapytaniem, czy analizowana jest możliwość wydłużenia terminów okresowych kontroli instalacji elektrycznych oraz ponownej legalizacji wodomierzy i ciepłomierzy w budynkach, oraz czy istnieją przesłanki do utrzymywania dotychczasowych przeglądów co 5 lat, a w niektórych przypadkach jeszcze częściej?

Wodomierze i ciepłomierze

W piśmie czytamy: Obecny 5-letni cykl wymiany opiera się na standardach technologicznych sprzed kilkudziesięciu lat, gdy mechaniczne elementy wodomierzy i ciepłomierzy były podatne na szybkie zużycie i osadzanie się kamienia. Współczesne urządzenia, zwłaszcza te cyfrowe i ultradźwiękowe, nie posiadają części ruchomych, co eliminuje problem tarcia mechanicznego. Badania wykazują, że zachowują one precyzję pomiaru przez okres co najmniej 10-12 lat.

Koszt wymiany wodomierzy i ciepłomierzy w przeciętnym gospodarstwie domowym staje się znaczącym obciążeniem budżetu domowego, powracającym co 5 lat. Przy skali całego kraju mowa o miliardach złotych wydawanych cyklicznie przez obywateli. Wydłużenie tego okresu do 10 lat pozwoliłoby na realne oszczędności rzędu 50% w skali dekady, bez ryzyka dla rzetelności rozliczeń.

Instalacje elektryczne

W minionych kilkudziesięciu latach nastąpił znaczący postęp technologiczny w zakresie instalacji elektrycznych, a ten anachroniczny przepis (art. 62 ustawy Prawo budowlane) obowiązywał już po II Wojnie Światowej, gdy przewody elektryczne były w izolacji gumowej czy nawet papierowej.

Współczesne instalacje są wyposażone w wyłączniki różnicowoprądowe (RCD) oraz ograniczniki przepięć, które monitorują stan sieci w czasie rzeczywistym i reagują natychmiastowo na awarię, co zmniejsza ryzyko pożaru niezależnie od daty przeglądu. Co ważne, stosowane obecnie kable miedziane w izolacjach z tworzyw samogasnących są znacznie trwalsze i mniej podatne na degradację, niż stare instalacje aluminiowe, które zakazano stosować w 1990 roku w instalacjach wewnętrznych budynków.

Podstawa prawna

Legalizacja wodomierzy i ciepłomierzy:

• Ustawa z dnia 11 maja 2001 roku Prawo o miarach
• Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 roku w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych. Okres ważności legalizacji wynosi 5 lat.

Skutek: obowiązek poddawania przyrządów pomiarowych kontroli metrologicznej.

Przeglądy instalacji elektrycznych:

• art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane

Skutek: kontrola instalacji elektrycznej w budynkach musi odbywać się co najmniej raz na 5 lat.

W obu pismach senator Witkowski przedstawia przegląd przepisów obowiązujących w różnych krajach europejskich, podkreślając, że Polska ze swoim sztywnym, 5-letnim terminem reprezentuje najbardziej restrykcyjne podejście.

W Niemczech czy Holandii nie ma ustawowego obowiązku regularnego sprawdzania instalacji w prywatnych domach i mieszkaniach po ich oddaniu do użytku. Bezpieczeństwo jest tam głównie regulowane przez wymogi firm ubezpieczeniowych. Brak przeglądu w ciągu ostatnich 10 lat jest traktowany jako zaniedbanie, co może skutkować brakiem wypłaty odszkodowania.

Także w odniesieniu do legalizacji wodomierzy: w wielu krajach Unii Europejskiej okresy te są dłuższe, co nie wpływa negatywnie na rzetelność rozliczeń. Włochy, które są liderem pod tym względem, na mocy dekretu, który wszedł w życie w styczniu 2026 r., wprowadziły jednolity okres weryfikacji wynoszący 13 lat dla wszystkich wodomierzy.

Waldemar Witkowski wskazuje również, że Dyrektywa MID (2014/32/UE) dotycząca przyrządów pomiarowych ujednoliciła wysoką jakość urządzeń na rynku europejskim, a więc aby sprzęt o tych samych parametrach w Hiszpanii był uznawany za sprawny przez 12 lat, a w Polsce tylko przez 5 lat.

Natomiast w odniesieniu do instalacji elektrycznych: skoro doświadczenia i prawodawstwo innych państw UE przewiduje dłuższe odstępy między przeglądami oraz Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki (CENELEC) w dokumencie HD 60364-6 oficjalnie rekomenduje przeprowadzanie okresowych kontroli instalacji domowych co 10 lat, zasadnym wydaje się, aby w Polsce przyjąć podobne rozwiązanie.

Senator Waldemar Witkowski:

„Obecne przepisy dotyczące instalacji elektrycznych zostały sformułowane w latach powojennych i dotyczą urządzeń, które od czasu przeszły ogromną ewolucję techniczną. Zaczynałem swoją karierę zawodową jako inżynier-elektryk i instalacje mające izolację z gumy lub gumowej były bardziej podatne na zużycie i zagrożenie bezpieczeństwa. Dzisiejsze kable są polietylenowe, nie starzeją się tak szybko.

Natomiast wodomierze często nie mają już części ruchomych i są odczytywane elektronicznie. Obowiązek wymiany co 5 lat stoi w bezpośredniej sprzeczności z unijną i krajową strategią Gospodarki o Obiegu Zamkniętym. Produkcja milionów nowych urządzeń oraz utylizacja starych generuje ogromny ślad węglowy i tony odpadów, które mogłyby nie powstawać, gdyby pozwolono na eksploatację urządzeń do momentu utraty przez nie właściwości metrologicznych.”

TĘCZA POLSKA / czerwiec 2026