1 września 2026 roku wejdzie w życie nowelizacja Prawa oświatowego, dzięki której uporządkowany został status prawny spółdzielni uczniowskich. Nowe przepisy likwidują biurokratyczne bariery, które przez lata budziły obawy dyrektorów szkół oraz nauczycieli – opiekunów spółdzielni uczniowskich, dławiąc młodzieńczą przedsiębiorczość.

Przeszkodą dla upowszechniania spółdzielczości uczniowskiej były do tej pory wymogi formalne. Nowe prawo całkowicie to zmienia, mówiąc wyraźnie, że:

- Spółdzielnia uczniowska nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Sądo­wego i nie jest działalnością gospodar­czą w rozumieniu Prawa przedsiębior­ców;

- Spółdzielnie uczniowskie są zwolnione z prowadzenia pełnych ksiąg rachunko­wych i sporządzania sprawozdań finan­sowych. Wymagana jest jedynie ewi­dencja członków oraz monitorowanie stanu gotówki i  wyników finansowych;

- Uczniowie zyskują szerokie pole do działania. Ich aktywność może mieć charakter komercyjny (np. szkolny sklepik) lub wytwórczy (organizacja projektów społeczno-kulturalnych. edukacyjnych i promocyjnych) na rzecz szkoły, rówieśników, czy szerzej - środowiska lokalnego;

- Do powołania spółdzielni potrzeba mi­nimum 5 założycieli. Należeć do niej mogą uczniowie, którzy ukończyli 13. rok życia. W przypadku osób małolet­nich konieczna jest pisemna zgoda ro­dziców;

- Zgodę na założenie spółdzielni wydaje dyrektor szkoły po uzgodnieniu warun­ków. Nad całością czuwa wyznaczo­ny nauczyciel-opiekun. który dobro­wolnie w formie pisemnej zgadza się na prowadzenie spółdzielni. Do jego obowiązków należy monitorowanie fi­nansów, nadzór nad dokumentacją oraz wspieranie uczniów w codziennych obowiązkach.

- Koszt przystąpienia do spółdzielni jest symboliczny - nie może być większy niż 10 zł i nie podlega zwrotowi;

- Członkowie spółdzielni nie otrzymują wynagrodzenia za swoją pracę, a wy­pracowana nadwyżka finansowa nie trafia do kieszeni uczniów. Musi być w całości przeznaczona na cele statutowe spółdzielni (np. zakup nowego sprzętu czy organizację wycieczek);

- Strukturę organizacyjną oparto na kla­sycznym modelu spółdzielczym. Or­ganami SU są: Walne Zgromadzenie, Komisja Rewizyjna oraz Zarząd. Dzia­łalność spółdzielni określa statut, a w sprawach nieuregulowanych ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Pra­wa spółdzielczego;

- Ustawodawca przewidział też proce­dury awaryjne. Jeśli spółdzielnia straci członków, nie będzie w stanie działać lub złamie statut szkoły, przejdzie w stan likwidacji, a cały jej majątek zasili szkolę. Jeżeli likwidowana jest sama szkoła, majątek trafi do wy branej orga­nizacji pożytku publicznego zajmują­cej się młodzieżą;

Istniejące już spółdzielnie uczniowskie nie muszą przerywać pracy, ale czekają je korekty formalne. Mają czas na dostoso­wanie statutów do nowych wymogów do I września 2027 roku.

Art. Tęcza Polska/ lipiec 2026

FOTO:INTERNET